Tomos
w sprawie ogłoszenia Autokefalii Prawowierczej Apostolskiej Wirtualnej i Chrześcijańskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej Abachazji
dano w Wielki Czwartek Roku Pańskiego 2026, to jest dnia dnia 9 kwietnia,
w mieście Ałłapol
В ім'я Отця, і Сина, і Святого Духа
My, biskupi przybyli na Święty Sobór Lokalny Cerkwi Abachaskiej, za pragnieniem narodów uhraińskiego i abachazkiego, a także wszystkich wyznawców prawosławnej wiary na terenach Abachazji, ustanawiamy Patriarchat Ałłapola i Całej Abachazji - autokefaliczną Cerkiew prawosławną - Matkę wszystkich wiernych Abachazji - Prawowierczą Apostolską Wirtualną i Chrześcijańską Autokefaliczną Cerkiew Prawosławną Abachazji. Odtąd Cerkiew ta kanonicznie mając Pierwszego Biskupa - Jego Świątobliwość, Przewielebnego i Wielce Błogosławionego Patriarchę Ałłapola i całej Abachazji Agapita I i Jego Następców jest niezależną Cerkwią Prawosławną, posiadającą dobrowolność i samorządność w stanowieniu lokalnego prawa cerkiewnego oraz struktur cerkiewnych.
Prawowiercza Apostolska Wirtualna i Chrześcijańska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna Abachazji przyjmuje zgodnie z wielowiekową tradycją prawosławia kalendarz juliański, a językiem liturgicznym ustanawia poza mową wspólną języki abachaski, uhraiński i starocerkiewny. Ustanawia się także Święty Sobór Lokalny Cerkwi Abachaskiej jako najwyższy organ władzy cerkiewnej, któremu poleca się sprawy wewnątrzcerkiewne, a także wybór Patriarchy Ałłapola i całej Abachazji.
Odtąd także Katedralny Sobór Świętej Równej Apostołom Księżnej Olgi w Ałłapolu będzie pełnił funkcję Soboru Patriarszego.
Tak więc od tej pory poleca się, aby Cerkiew Abachaska była wymieniana jako siostra wszystkich innych autokefalicznych i kanonicznych kościołów prawosławnych.
Амінь.
Gramota Prawowierczej Apostolskiej Wirtualnej i Chrześcijańskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej Abachazji
Ogłoszona 9 kwietnia 2026
Art. 1.
Prawowiercza Apostolska Wirtualna i Chrześcijańska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna Abachazji, zwana dalej “Cerkwią Abachaską”, jest tradycyjną cerkwią narodów Abachazji i Nordaty, w tym w sposób szczególny narodu Abachaskiego i Uhraińskiego, wyznającą apostolską wiarę w Trójcę Świętą.
Art. 2.
Cerkiew Abachaska ma obowiązek przyjmować i obejmować opieką wszelkie zbłąkane dusze, poszukujące drogi do zbawienia przez jej działalność, bez względu na ich płeć, przeszłość, pochodzenie, czy jakiekolwiek inne okoliczności.
Art. 3.
Cerkiew Abachaska stanowi nieodłączną część wspólnoty prawosławnej, odwołując się do długiej mikronacyjnej tradycji prawosławia, w tym do działalności Brodryjskiej Cerkwi Prawowierczej, Cerkwi Prawosławnej w Insulii i Rusowskiego Kościoła Prawosławnego.
Art. 4.
Cerkiew Abachaska pozostaje w braterskiej wspólnocie z innymi wspólnotami autokefalicznymi, uznając ich autokefalię w drodze Tomosów i poprzez wpisanie do Dyptychu imion ich zwierzchników; szanując ich historię, tradycję, hierarchię, obrządki i obyczaje.
Art. 5.
Cerkiew Abachaska utrzymuje przyjazne i serdeczne stosunki ze wszystkimi wspólnotami chrześcijańskimi gotowymi do współpracy.
Art. 6.
Cerkiew Abachaska jest wspólnotą autokefaliczną, niezależną w sprawach dogmatycznych, liturgicznych i administracyjnych.
Art. 7.
Na czele Cerkwi Abachaskiej stoi Jego Świątobliwość, Przewielebny i Wielce Błogosławiony Patriarcha Ałłapola i całej Abachazji, zwany dalej “Patriarchą”, będący najwyższym pasterzem i duchowym ojcem całej wspólnoty.
Art. 8.
Święty Sobór Lokalny Cerkwi Abachaskiej, zwany dalej “Soborem Lokalnym”, jest zgromadzeniem wszystkich biskupów Cerkwi Abachaskiej, wraz z przedstawicielami duchowieństwa, zgromadzeń zakonnych i wiernych świeckich zwoływanym przez Patriarchę.
Art. 9.
Sobór Lokalny może zostać zwołany również przez co najmniej ⅓ biskupów Cerkwi Abachaskiej, na dzień następujący najwcześniej miesiąc od zakończenia poprzedniego Soboru Lokalnego.
Art. 10.
Patriarcha wybierany jest przez Sobór Lokalny i intronizowany podczas uroczystej Liturgii w katedrze patriarszej, którą jest Sobór Świętej Równej Apostołom Księżnej Olgi w Ałłapolu.
Art. 11.
Gdyby zdarzyło się, że Sobór Świętej Równej Apostołom Księżnej Olgi w Ałłapolu, z przyczyn od Soboru Lokalnego niezależnych, nie będzie mógł stać się miejscem intronizacji Patriarchy, może ona się odbyć w dowolnej innej cerkwi, przy czym, jeśli to możliwe, świątynia taka powinna posiadać status soboru, mieścić się w dogodnej dla biskupów i wiernych lokalizacji, oraz cieszyć się szczególnym prestiżem i móc godnie reprezentować Cerkiew Abachaską.
Art. 12.
Patriarcha sprawuje swój urząd dożywotnio, chyba że zrzeknie się urzędu lub zostanie uznany przez Sobór Lokalny za niezdolnego do jego pełnienia.
Art. 13.
Oficjalnymi językami liturgii i administracji Cerkwi Abachaskiej są poza mową wspólną języki abachaski, uhraiński i starocerkiewny.
Art. 14.
Liturgia może być również sprawowana w innych językach, odpowiednich dla sposobów codziennej komunikacji lokalnej ludności i tradycji liturgicznych poszczególnych regionów, za zgodą Patriarchy, bądź miejscowego biskupa tudzież metropolity.
Art. 15.
Świątobliwy Synod to stały organ administracyjny pod przewodnictwem Patriarchy, który składa się z Patriarchy oraz biskupów wskazanych przez niego na trzyletnią kadencję.
Art. 16.
Najmniejszą jednostką administracyjną cerkwi jest Parafia, na której czele stoi Proboszcz wskazywany przez Biskupa lokalnego.
Art. 17.
W każdej parafii z pośród wiernych wybierana jest w sposób możliwie demokratyczny Rada Parafialna.
Art. 18.
Parafie posiadają osobowość prawną, mogą nabywać majątek, prowadzić działalność charytatywną i edukacyjną.
Art. 19.
Parafie wchodzą w skład eparchii, którym przewodzi wskazywany przez Metropolitę Biskup, będący Biskupem lokalnym dla wszystkich znajdujących się pod jego jurysdykcją parafii i mający nad nimi władzę administracyjną, obejmującą również ich tworzenie i likwidowanie, łączenie i podział.
Art. 20.
Każda eparchia posiada swoją katedrę biskupią, duchowieństwo i struktury pomocnicze, w tym Archimandrytę, który sprawuje opiekę nad wszystkimi monasterami eparchii.
Art. 21.
Eparchie wchodzą w skład metropolii, którym przewodzi wybierany przez wszystkich biskupów eparchialnych danej metropolii i zatwierdzany przez patriarchę.
Art. 22.
Metropolita administruje metropolią, w tym może nadawać cerkwią tytuł Soboru, ustanawiać na wniosek Biskupów lokalnych monastery, oraz za zgodą Patriarchy zmieniać granice eparchii.
Art. 23.
Patriarcha eryguje eparchie wyznaczając ich zwierzchników i ustanawia metropolie w których wyznacza Topotiritisa do czasu wyboru Metropolity.
Art. 24.
Patriarcha może ustanawiać inne struktury administracyjne od wyżej wymienionych, szczególnie w postaci misji, określając ich sposób funkcjonowania, oraz odpowiednich dla nich Biskupów lokalnych.
Art. 25.
Patriarcha może nadawać jednostkom administracyjnym Cerkwi Abachaskiej autonomię. Jednostki takie funkcjonują na zasadach określonych w oktrojowanych im przez niego gramotach, nie będące już w znaczeniu administracyjnym częścią Cerkwi Abachaskiej, a osobnymi Cerkwiami, pozostając jednak pełnej jedności duchowej z Cerkwią Abachaską i uznając autorytet patriarchy.
Art. 26.
Patriarcha może w drodze tomosów nadawać Cerkwią autonomicznym autokefalie uznając je za w pełni niezależne i nie podlegające jego bezpośredniemu zwierzchnictwu.
Art. 27.
Duchowieństwo Cerkwi Abachaskiej dzieli się na trzy stopnie: diakonat, prezbiterat i episkopat.
Art. 28.
Sakramenty święceń udzielane są wyłącznie przez biskupów zgodnie z kanonami Kościoła.
Art. 29.
Chirotonie biskupów przeprowadzane muszą być przez co najmniej trzech, a w sytuacjach nadzwyczajnych dwóch biskupów i wymagają uprzedniej zgody Patriarchy.
Art. 30.
Duchowni zobowiązani są do życia zgodnego z Ewangelią, zachowania czystości moralnej, wierności Cerkwi i Patriarsze, oraz posłuszeństwa swoim przełożonym.
Art. 31.
Cerkiew Abachaska posiada prawo do nabywania i posiadania majątku ruchomego i nieruchomego, w tym świątyń, monasterów, szkół i innych instytucji.
Art. 32.
Majątek Cerkwi służy wyłącznie celom liturgicznym, duszpasterskim, edukacyjnym i charytatywnym.
Art. 33.
Cerkiew Abachaska szanuje świeckich władców i stanowione przez nich prawo i administrację, gdy jest to wskazane podejmując z nimi dialog i współpracę.
Art. 34.
Zmiany w niniejszej Gramocie mogą być dokonane wyłącznie przez Sobór Lokalny, z błogosławieństwem Patriarchy.
Art. 35.
Gramota wchodzi w życie z dniem jego uroczystego ogłoszenia przez Patriarchę.
